Улс төр

Ням гарагт Уулын Карабахын хямрал дахин сэдэрч, олон улсын анхаарлын төвд орлоо. Армян-Азербайжаны хооронд олон жилийн туршид газар нутгийн маргаантай асуудал дагуулдаг Уулын Карабахын бүс нутагт ням гарагт хоёр улсын хооронд зэвсэгт мөргөлдөөн болж, зэвсэгт хүчнийхэн харилцан гал нээлцжээ. Уулын Карабахын бүсэд ийнхүү дахин буун дуу хадаж, галт зэвсэг, цэргийн техник хэрэгсэл оролцсон мөргөлдөөн гарсан нь бүс нутгийн төдийгүй олон улсын анхаарлыг татсан юм.

Уулын Карабахын бүсэд болсон зэвсэгт мөргөлдөөний улмаас талууд аль аль нь хохирол амссан байна. Албаны эх сурвалжуудын мэдээлж байгаагаар Армяны тал л гэхэд 16 цэргийн албан хаагчаа алдаж, 100-аад цэрэг гэмтэж шархадсан байна. Тэгвэл Армяны талын үзэж байгаагаар энэхүү мөргөлдөөнд Азербайжаны тал илүү их хор хохирол амсч, 200-аад албан хаагч, 30 нэгж хуягт техник, 20-иод онгоцоо алдсан гэж тооцож байгаа юм. Гэхдээ одоогоор Азербайжаны тал ням гарагийн зэвсэгт мөргөлдөөнд ямар хэмжээний хохирол амссан талаараа тодорхой мэдээлээгүй байна.

Талууд Уулын Карабахын бүс нутагт буу дуу хадаж, зэвсэгт мөргөлдөөн дэгдсэнд харилцан бие биенээ буруутгаж байна. Армяны батлан хамгаалах эх сурвалжийн мэдээлснээр ням гарагийн өглөө Азербайжаны зэвсэгт хүчнийхэн эхэлж Армяны цэргийн байрлалууд, мөн Уулын Карабахын бүсийн хот суурин газрууд, тэр дундаа засаг захиргааны төв нь болох Степанакерт хот руу бөмбөгджээ. Үүний дараагаар Баку хариу арга хэмжээ авч, армийн хүчээ байлдааны бэлэн байдалд оруулж, хариу цэргийн цохилт дайралт өгч эхэлсэн гэнэ. Талууд ийнхүү бүс нутгийн хямрал сэдэрсэнд бие биенээ харилцан буруутгаж байгаа ч энэхүү зэвсэгт мөргөлдөөний улмаас цэргийнхэн төдийгүй гэм буруугүй энгийн номхон иргэд ч өртжээ.  

Армян, Азербайжаны талууд Уулын Карабахын төлөө 30 жилийн туршид сөргөлдөж байгаа юм. Азербайжан болон Армян улсын хооронд 1988 оны 2-р сард Уулын Карабахын асуудлаас шалтгаалан зэвсэгт мөргөлдөөн дэгдэж байсан. Улмаар талууд Уулын Карабахын хямрал өдүүлж, 1992-1994 оны хооронд үргэлжилсэн зэвсэгт тэмцлийн улмаас Азербайжаны тал Уулын Карабах болон ойролцоох дүүргүүдэд нь хяналтаа алджээ. 1992 оноос эхлэн Минскийн бүлэглэлийн хүрээнд талуудын хооронд үүссэн зэвсэгт хямралыг эв зүйгээр шийдвэрлэн хяналт тавьсаар иржээ.    

Армян-Азербайжан хоёр улсын хилийн бүсэд, тодруулбал Уулын Карабахын Товуз дүүргийн орчимд өнгөрсөн 7р сард талууд артиллерийн зэвсгээр харилцан гал нээж, бүс нутаг дахь хямралыг сэдрээсэн. Тэгвэл энэ явдлаас 30-аад жилийн өмнө хоёр улсын хооронд Уулын Карабахын асуудлаас шалтгаалан газар нутгийн маргаан зөрчил үүсч, улмаар 1994 онд байгуулсан Бишкекийн энхийн хэлэлцээрээр талууд гал зогсоох зөвшилцөлд хүрч, хямралыг эв зүйгээр шийдвэрлэж байсан юм.